Tủ mát là thiết bị làm lạnh có cửa kính, giữ nhiệt độ từ 0-10°C để bảo quản và trưng bày đồ uống, thực phẩm chế biến sẵn, rau củ - khác với tủ đông vốn dùng để đông đá thực phẩm ở nhiệt độ âm sâu. Tủ mát xuất hiện ở hầu hết quán nước, cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini vì vừa bảo quản hàng vừa giúp khách nhìn thấy sản phẩm để chọn mua. Bài này Gia Hiên giải thích chi tiết tủ mát là gì, cấu tạo gồm những bộ phận nào, nguyên lý hoạt động ra sao và có những loại phổ biến nào, giúp anh/chị hiểu rõ trước khi quyết định chọn mua.
Tủ mát là gì?
Tủ mát là thiết bị làm lạnh dùng cửa kính trong suốt, duy trì nhiệt độ dương (thường từ 0-10°C) để bảo quản và trưng bày hàng hóa cần giữ lạnh nhưng không cần đông đá.
Khác với tủ lạnh gia dụng thường có cả ngăn mát và ngăn đông, tủ mát chỉ có một dải nhiệt độ duy nhất và được thiết kế với cửa kính để khách hàng nhìn thấy sản phẩm bên trong mà không cần mở cửa - đây là lý do tủ mát phổ biến tại các điểm bán lẻ, quán nước, cửa hàng tiện lợi hơn là dùng trong gia đình thông thường. Anh/chị có thể hình dung đơn giản: nếu tủ đông dùng để "đông cứng" thực phẩm trong thời gian dài, thì tủ mát dùng để "giữ lạnh vừa phải" và "trưng bày" hàng hóa để bán ngay trong ngày hoặc vài ngày tới.
Tủ mát dùng để làm gì?
Tủ mát phục vụ hai mục đích chính: trưng bày đồ uống để bán và bảo quản thực phẩm tươi, chế biến sẵn ở nhiệt độ ổn định.
Trưng bày và bảo quản đồ uống
Đây là công dụng phổ biến nhất của tủ mát tại quán nước, quán cà phê, cửa hàng tạp hóa - nước ngọt, bia, sữa, nước ép đóng chai được xếp trong tủ mát vừa giữ lạnh vừa giúp khách nhìn thấy sản phẩm ngay để chọn mua mà không cần hỏi nhân viên. Thiết kế cửa kính và đèn LED bên trong (nếu có) còn giúp hàng hóa trông bắt mắt hơn, góp phần tăng khả năng bán hàng so với để trong kho kín.
Bảo quản rau củ, trái cây, thực phẩm chế biến sẵn
Ngoài đồ uống, tủ mát còn dùng để bảo quản rau củ, trái cây, thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, xúc xích, sữa chua tại cửa hàng tạp hóa hoặc siêu thị mini. Nhiệt độ dương vừa phải của tủ mát phù hợp để giữ độ tươi của những loại thực phẩm này trong vài ngày, mà không làm đông cứng như tủ đông - điều này quan trọng vì nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn sẽ mất kết cấu hoặc hương vị nếu bị đông đá.
Cấu tạo của tủ mát
Một chiếc tủ mát gồm ba nhóm bộ phận chính: cửa kính và gioăng cao su, dàn lạnh và quạt gió, block (máy nén) và gas lạnh.
Cửa kính và gioăng cao su
Cửa kính là bộ phận đặc trưng nhất của tủ mát, giúp khách hàng nhìn thấy sản phẩm bên trong mà không cần mở cửa - mỗi lần mở cửa đều làm thất thoát khí lạnh, nên thiết kế cửa kính giúp giảm tần suất mở tủ không cần thiết. Gioăng cao su là lớp đệm quanh viền cửa, có nhiệm vụ giữ kín khí lạnh bên trong tủ khi cửa đóng - gioăng bị chai cứng hoặc hở là nguyên nhân phổ biến khiến tủ mát bị đổ mồ hôi hoặc tốn điện hơn bình thường.
Dàn lạnh và quạt gió
Dàn lạnh là bộ phận trao đổi nhiệt, hấp thụ nhiệt từ bên trong tủ để làm lạnh không khí. Quạt gió có nhiệm vụ lưu thông khí lạnh đều khắp khoang tủ, giúp nhiệt độ đồng đều từ trên xuống dưới thay vì chỉ lạnh ở khu vực gần dàn lạnh. Nếu quạt gió hỏng hoặc bám bụi lâu ngày, tủ mát có thể lạnh không đều hoặc thậm chí không lạnh dù block vẫn hoạt động bình thường.
Block (máy nén) và gas
Block (máy nén) là bộ phận nén và tuần hoàn gas lạnh trong hệ thống, được xem là "trái tim" của tủ mát tương tự như tủ đông. Gas lạnh (thường là R600a với tủ mát đời mới) là môi chất tuần hoàn qua dàn nóng, dàn lạnh để tạo hiệu ứng làm lạnh. Nếu block yếu hoặc gas bị rò rỉ, tủ mát sẽ chạy nhưng không đạt nhiệt độ chuẩn hoặc chạy liên tục không nghỉ mà vẫn không đủ lạnh.
Tủ mát hoạt động như thế nào?
Tủ mát hoạt động theo chu trình làm lạnh khép kín: block nén gas lạnh ở áp suất cao rồi đẩy qua dàn nóng để tỏa nhiệt ra môi trường bên ngoài, sau đó gas được đưa qua van tiết lưu để giảm áp suất và nhiệt độ trước khi đi vào dàn lạnh bên trong tủ.
Tại dàn lạnh, gas hấp thụ nhiệt từ không khí bên trong khoang tủ, làm không khí lạnh đi, sau đó quạt gió thổi khí lạnh này lưu thông khắp tủ để duy trì nhiệt độ đồng đều. Gas sau khi hấp thụ nhiệt sẽ quay trở lại block để tiếp tục chu trình nén - quá trình này lặp lại liên tục, với block tự động bật/tắt theo cảm biến nhiệt độ để giữ tủ ở mức nhiệt đã cài đặt, tương tự nguyên lý hoạt động của tủ lạnh và tủ đông nhưng ở dải nhiệt độ dương thay vì âm sâu.
Các loại tủ mát phổ biến hiện nay
Tủ mát trên thị trường được phân loại theo ba tiêu chí chính: số cánh, công nghệ và dung tích.
Theo số cánh: 1 cánh, 2 cánh, 3 cánh
Tủ mát 1 cánh có một cửa kính duy nhất, phù hợp với quán nước nhỏ hoặc cửa hàng tạp hóa có không gian hạn chế. Tủ mát 2 cánh có hai cửa kính riêng biệt, chứa được nhiều hàng hơn và phù hợp với cửa hàng, siêu thị mini cần trưng bày đa dạng sản phẩm. Tủ mát 3 cánh trở lên thường dùng cho siêu thị mini hoặc cửa hàng quy mô lớn cần trưng bày số lượng hàng hóa nhiều và đa dạng chủng loại.
Theo công nghệ: inverter, không đóng tuyết, đóng tuyết
Tủ mát inverter dùng công nghệ biến tần để điều chỉnh tốc độ máy nén linh hoạt theo nhu cầu làm lạnh thực tế, giúp tiết kiệm điện hơn so với tủ dùng block thường chạy full công suất liên tục. Tủ mát không đóng tuyết (No Frost) có cơ chế xả tuyết tự động, giúp người dùng không cần vệ sinh xả tuyết định kỳ, trong khi tủ mát đóng tuyết thông thường cần vệ sinh, xả tuyết theo chu kỳ để duy trì hiệu suất làm lạnh.
Theo dung tích: mini, trung bình, lớn
Tủ mát mini (dưới 200 lít) phù hợp với quán nước nhỏ hoặc không gian hạn chế. Tủ mát trung bình (300-600 lít) là dải phổ biến nhất, phù hợp với quán cà phê, cửa hàng tạp hóa quy mô vừa. Tủ mát dung tích lớn (trên 600 lít, có thể lên đến 1000-1200 lít) thường dùng cho siêu thị mini hoặc cửa hàng cần trưng bày số lượng hàng hóa lớn.
Câu hỏi thường gặp về tủ mát (FAQ)
Tủ mát và tủ lạnh khác nhau thế nào?
Tủ mát chỉ có một dải nhiệt độ dương (0-10°C) và thiết kế cửa kính để trưng bày hàng hóa, trong khi tủ lạnh thường có cả ngăn mát và ngăn đông, thiết kế cửa kín để dùng trong gia đình. Anh/chị có thể xem so sánh chi tiết hơn tại bài tủ mát và tủ lạnh khác nhau thế nào, nên mua loại nào của Gia Hiên.
Tủ mát để nhiệt độ bao nhiêu là chuẩn?
Nhiệt độ chuẩn của tủ mát thường từ 2-8°C tùy loại hàng hóa bảo quản - đồ uống có thể để ở mức 4-8°C, còn thực phẩm chế biến sẵn nên để ở mức thấp hơn, khoảng 2-4°C, để giữ độ tươi lâu hơn.
Tủ mát có tốn điện không?
Tủ mát tiêu thụ điện tùy vào dung tích, công nghệ (thường hay inverter) và tần suất mở cửa - tủ mát cửa kính mở thường xuyên có xu hướng tốn điện hơn tủ đông cùng dung tích do khí lạnh thoát ra nhanh hơn. Anh/chị có thể xem cách tính cụ thể tại bài tủ mát có tốn điện không của Gia Hiên.
Tủ mát dùng được bao lâu?
Tủ mát có thể dùng từ 7-10 năm hoặc lâu hơn nếu được bảo dưỡng đúng cách, vệ sinh định kỳ và không để quá tải hàng hóa. Tuổi thọ thực tế phụ thuộc nhiều vào chất lượng block và cách sử dụng hàng ngày.
Nên mua tủ mát mới hay tủ mát cũ?
Tủ mát mới phù hợp nếu anh/chị ưu tiên độ bền lâu dài và có ngân sách thoải mái. Tủ mát cũ là lựa chọn hợp lý nếu ngân sách hạn chế nhưng cần dung tích lớn, miễn là mua ở nơi uy tín có kiểm tra kỹ thuật rõ ràng và cam kết bảo hành.
Anh/chị đang tìm hiểu về tủ mát để chọn mua cho quán nước, cửa hàng hoặc gia đình, Gia Hiên có sẵn cả tủ mát mới và tủ mát đã qua sử dụng, đa dạng dung tích và số cánh, sẵn sàng tư vấn đúng loại phù hợp với nhu cầu sử dụng của anh/chị. Liên hệ Zalo hoặc hotline Gia Hiên để được hỗ trợ nhanh nhất.